Anasayfa / Neden ? / Nefes Darlığı Neden Olur?

NEFES DARLIĞI NEDEN OLUR?

Herkesin arada bir nefesi kesilebilir. Dik bir yokuşu tırmandıktan, hızla bisiklet sürdükten ya da ağır bir fiziksel aktiviteden sonra nefessiz kalmak zaten beklenen ve kontrol edilebilecek bir durumdur. Burada sözünü edeceğimiz nefes darlığı ise, nefes almanın beklenmedik şekilde zor ve rahatsız edici olduğu, durumun kontrolden çıktığı hissi yaşatan nefes kesilmeleridir. Nefes darlığı, nefesin yetmemesi, derin nefes alamama, nefes alıp verirken zorlanma şeklinde tarif edilebilir. Nefes darlığına tıp dilinde ‘dispne‘ denir.İster durup dururken yaşansın ister her gün meydana gelsin nefes darlığı korkutucu bir deneyimdir. Sebebini anlayamadığı bir şekilde nefesi kesilen bir kişinin bu durumdan dolayı kaygılanması da normaldir. Bazı kişilerin aynı sorunu yaşamamak için nefes darlığı yaşadıktan sonra kimi aktivitelerden kaçınmaya başladıkları olur.Ancak günlük işler sırasında nefes darlığı yaşanıyor ve hatta buna engel olmak için çeşitli işlerden kaçınılıyor veya daha yavaş hareket etmek gibi önlemler düşünülüyorsa, atılacak en doğru adım bir doktora başvurmaktır.Efor sarf edilmediği ya da aşırı sıcaktan rahatsız olunmadığı halde, yani neden kaynaklandığı belli olmayacak biçimde nefes darlığı yaşandığında bu genellikle altta yatan bir sağlık sorununa işaret eder. Bir aydan daha uzun süren nefes darlığı şikayeti kronik nefes darlığı sınıfına girer. Kronik nefes darlığı hayat kalitesini büyük oranda düşürebilen ve pek çok kişinin keyif alarak katıldığı aktivitelerden kişileri mahrum eden bir şikayettir.Nefes Darlığı Ne Zaman Bir Tıbbi Soruna İşaret Eder?Uzun süren ve bir türlü geçmeyen nefes darlığı şikayeti büyük olasılıkla tıbbi bir sorunla ilgilidir. Aniden ve yoğun bir şekilde ortaya çıkan nefes darlığı da, kısa bile sürse bir sağlık sorunun belirtisi olabilir.Tıbbi bir sorundan şüphelenilecek durumlardan bazıları şu şekildedir:Dinlenme halindeyken nefes darlığıAktivite ve egzersiz sonrası nefesin kesilmesiUzanırken görülen nefes darlığıAlerjen gibi çeşitli tetikleyicilerle ortaya çıkan nefes kesilmesiGöğüs ağrısının eşlik ettiği nefes darlığıKol, çene ya da boyun ağrısıyla birlikte nefes alamamaAyak ve el bileklerinde şişmeyle birlikte nefes darlığıİştah kaybı, istem dışı kilo kaybı veya kilo alma ile birlikte nefes darlığıAlışılmadık halsizlik hissi ile birlikte nefesin kesilmesiTerleme ile birlikte nefes darlığıAteş ile birlikte nefes darlığıNefes alırken ıslık veya hırıltı benzeri seslerin olması ve nefes darlığıNefes darlığı şikayetinin yanı sıra inatçı öksürükSersemlik, bayılma hissi ile birlikte nefes darlığıNefes Darlığının NedenleriAni görülen nefes darlığı ile ilgili olabilecek çeşitli rahatsızlıkları ve sağlık sorunlarını şu şekilde sıralayabiliriz:Akciğer veya solunum yolları rahatsızlıklarıAstım: Aniden nefesin kesilmesi bir astım krizi yüzünden kaynaklanabilir. Bunun anlamı hava yollarının daralması, hırıltıya ve öksürüğe neden olacak şekilde balgamın artmasıdır.Zatürre: Akciğer iltihabı öksürük ve nefes darlığına neden olabilir. Genellikle antibiyotik kullanılmasını gerektiren bir enfeksiyondan dolayı kaynaklanır.KOAH: Eğer kronik obstrüktif akciğer hastalığınız varsa, nefes darlığı hastalığın kötüleştiği anlamına gelebilir.Kalp rahatsızlıklarıKalp krizi: Göğüs ağrısı gibi en bilinen belirtilerin görülmediği sessiz kalp krizinde nefes darlığı şüphe çekebilecek tek belirti olabilir.Kalp yetmezliği: Nefes almakla ilgili zorluklara yol açabilecek başka bir kalp sorunu da kalp yetmezliğidir. Kalp yetmezliğinde kalp vücuda yeterince kalp pompalayamıyor demektir. Genellikle zyıf kalp kası bu soruna neden olur. Ciğerlerde su birikmesiyle nefes almak zorlaşır. Yaşam biçiminde bazı değişiklikler ve ameliyat gibi tedavi biçimleri gerektirebilir.Kalp Ritmi: Taşikardi ya da atriyal fibrilasyon gibi düzenli veya düzensiz ama hızlı kalp atışı nefesin kesilmesine yol açabilir.Panik Atak ya da KaygıPanik atak ya da kaygı hızlı ve derin nefes almanıza neden olabilir. Nefesinizi yavaşlatmaya yoğunlaşmak ya da bir kese kağıdının içine nefes alıp vermek nefesi normale döndürebilir.Yukarıda bazı başlıkların altını çizmiş olsak da nefes darlığına yol açan çok çeşitli nedenler vardır. Bunları toplu şekilde sıralamayı denersek:Amfizem (akciğerlerdeki hava keseciklerinin gerilip genişlemesi)AnemiAkciğer embolisiAkciğer ödemiAkciğer kanseriAkciğer sönmesiAritmiler (kalp ritm düzensizlikleri)AstımBoğulmaDüşük kan basıncı (hipotansiyon)Epiglotit (gırtlak kapağı enfeksiyonu iltihabı)Guillain-Barre sendromu (sinir sisteminin bağışıklık kökenli bozulması)İnterstisyel akciğer hastalığıKalp tamponadıKalp kriziKalp yetmezliğiKalp zarı iltihabıKarbon monoksit zehirlenmesiKardiyomiyopati (kalp kası bozukluğu)KOAH (kronik obstrüktif akciğer hastalığı)Kırık kaburgaKronik bronşitKrup hastalığı (gırtlağı tutan ve sıklıkla küçük çocuklarda görülen viral bir hastalık)Myastenia gravis (kas hastalığı)ObezitePanik atakPlörezi (akciğer zarında sıvı birikmesi)Pulmoner fibrozis (akciğerlerin yara dokusuna dönüşmesi)Pulmoner hipertansiyon (akciğer yüksek tansiyonu)Sarkoidoz hastalığıTüberkülozÜst solunum yolu tıkanıklığıVentrikül disfonksiyonu (kalpte pompalama sorunu)Yaygın anksiyete bozukluğuZatürreNefes darlığı tedavisi için ilk olarak nefes darlığına yol açan nedenin tespit edilmesi gerekir.Nefes Darlığı İçin Neler Yapılabilir?Nefes darlığını kontrol altına almak için altta yatan nedene de bağlı olarak doktorunuzla birlikte hareket etmeniz gerekir. Doktorun tavsiyeleri dışında aşağıdaki şu tedbirler de işe yarayabilir:Eğer sigara içiyorsanız, sigarayı bırakın ya da sigarayı bırakmak için yardım alın.Nefes alma tekniklerini öğrenin. Nefes darlığı ile başa çıkmanızı sağlayacak çeşitli nefes teknikleri vardır. Bu teknikleri öğrenirseniz nefesiniz kesildiğinde faydasını görebilirsiniz.Alerjenlerden, sigara dumanından ve kirli havadan uzak durmaya özen gösterin.Eğer stres ya da kaygı gibi sorunlarınız varsa bir psikiyatra danışabilirsiniz.Doğru ilaç kullanımı önemlidir. Kendi kendinize ilaç kullanmamalı, doktorunuza danışmalısınız. Eğer ilaçların size faydası dokunmadığını düşünüyorsanız doktorunuza tekrar danışmaktan çekinmeyin. KaynaklarBWH: Dyspnea Symptoms and TreatmentAAFP: Causes and Evaluation of Chronic DyspneaAHA: Shortness of BreathMayo Clinic: Shortness of breathNHS: Shortness of breathBLF: Breathlessness